Volwaardig werknemersstatuut onthaalouders van volgend jaar af

Vlaams Minister Jo Vandeurzen: “Volgehouden inspanningen lonen”

De voorbije veertien dagen is in zeer nauw overleg tussen de medewerkers van federaal minister van Werk Joelle Milquet en van Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen, een voorstel uitgewerkt van werknemersstatuut voor de bij een dienst aangesloten onthaalouders. Dat voorstel is nu goedgekeurd door de federale regering.

“De onthaalouder is een cruciale schakel in het Vlaamse kinderopvangbeleid,” aldus Jo Vandeurzen, “met meer dan 30 000 opvangplaatsen zijn zij de grootste aanbieder. Door hun kleinschalige gezinsopvang en hun buurtgerichte inbedding zijn ze voor de ouders zeer belangrijk, omdat ze hen toelaten een evenwichtige combinatie tussen arbeid en gezinsleven te maken. In het overleg hebben we gestreefd naar een specifieke arbeidsovereenkomst voor de onthaalouder, naar een overeenkomst die de onthaalouder volwaardige toegang geeft tot de sociale rechten van de werknemer en die wettelijk aangepast is aan de arbeidsrechten, en afgestemd is op de situatie van de onthaalouder. Het was voor ons essentieel dat deze specifieke arbeidsovereenkomst geïntroduceerd werd met overgangsbepalingen die garanderen dat wie nu in het sui generis statuut werkt, ervoor kan kiezen om, minstens gedurende een overgangsperiode, in dit statuut te blijven werken.”

Voor minister Vandeurzen is het cruciaal dat de verwezenlijking van een werknemersstatuut ook een reële verbetering voor de onthaalouder betekent. Bovendien moet de kostprijs beheersbaar zijn voor de gemeenschappen.

Het federale voorstel is gebaseerd op volgende principes:

·        Onthaalouders zullen via een arbeidsovereenkomst verbonden zijn aan een dienst voor onthaalouders (werkgevers).

·        Het statuut wordt gebaseerd op het statuut van de thuisarbeiders.

·        Loon: de onthaalouders ontvangen een maandelijks vast loon waarvan 20% een kostenvergoeding is die fiscaal is vrijgesteld.

·        Onthaalouders krijgen een volledige sociale bescherming volgens het arbeidersstatuut. De sociale bescherming is gebaseerd op het gewaarborgd minimuminkomen.

·        De inkomsten worden belast aan een verminderde aanslagvoet van 10%.

·        Elke nieuwe onthaalouder komt in dit statuut terecht

·        De bestaande onthaalouders krijgen gedurende de overgangsperiode de keuze tussen het werknemersstatuut en het sui generisstatuut.

Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen is dan ook tevreden dat vandaag het engagement in het Vlaamse regeerakkoord een belangrijke stap dichterbij komt. Hij zal het voorstel voluit verdedigen in de Vlaamse Regering.

Bijlage: Overzicht verschillende statuten

Basisinformatie sui generisstatuut

Het aantal onthaalouders stijgt van ca. 4000 bij de start van K&G (1987) tot ca. 7300 in 2009. De voorbije legislatuur fluctueerde het aantal onthaalouders tussen 7450 in 2004 en 7300 in december 2009. Zij zijn aangesloten bij 193 diensten voor onthaalouders, verspreid over Vlaanderen en Brussel.

Tot 1975 hebben onthaalouders enkel een grijze of zwarte situatie: ze hebben geen statuut, noch als zelfstandige, noch als werknemer. In 1975 komt hier verandering in. De fiscale administratie beschouwt de inkomsten die onthaalouders uit hun activiteit halen als een terugbetaling van kosten en niet als loon. Officieel verkrijgen zij dus een onkostenvergoeding uit hun activiteit. Deze onkostenvergoeding werd stelselmatig omhooggetrokken. Echter, dit had nog geen statuut tot gevolg.

Het statuut van de aangesloten onthaalouder trad in werking in 2002 via de programmawet en was destijds een gevolg van een federaal-Vlaams politiek akkoord. Aangezien onthaalouders omwille van de bijzondere organisatievorm ervan in de Gemeenschappen, in de feiten geen werknemer en ook geen zelfstandige zijn, kwam er een specifiek sui generis statuut dat twee bekommernissen verzoende. Enerzijds moesten de onthaalouders nog heel wat zelfstandig kunnen beslissen, anderzijds moesten ze van een zo volledig mogelijke sociale bescherming kunnen genieten.

Deze combinatie heeft geleid tot een sociaal statuut dat sterk geïnspireerd is op de bescherming van een werknemer. Toch werden zij geen werknemers.

Dit sui generis statuut geeft volgende sociale rechten:

·        recht op een tegemoetkoming bij geneeskundige verzorging

·        recht op een vervangingsinkomen bij moederschapsrust, ziekte en invaliditeit, arbeidsongeschiktheid door een arbeidsongeval of een beroepsziekte

·        recht op kinderbijslag, geboortepremie en adoptiepremie

·        recht op een compensatie wanneer kinderen afwezig zijn buiten de wil van de onthaalouder. Dit bedrag varieert naargelang het aantal kinderen dat afwezig is en de duur van die afwezigheid.

·        pensioenrechten opbouwen zoals werknemers in het algemeen stelsel